Dzięki wsparciu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego Centrum Dialogu Przełomy - Muzeum Narodowe w Szczecinie zorganizowało wyjazdowe zajęcia dla uczniów klas ósmych szkół podstawowych. To były fascynujące podróże - w czasie i przestrzeni - do dawnej niemieckiej fabryki benzyny syntetycznej w Policach.

Jedna z cyklu wyjazdowych lekcji odbyła się w miniony piątek. O poranku uczniowie SP 61 im. Michała Kmiecika w Szczecinie wyruszyli sprzed budynku szkoły, by na terenie dawnej fabryki benzyny syntetycznej być jak najwcześniej. Zobaczyć i usłyszeć jak najwięcej. Przewodnikiem po niezwykłych miejscach i ciekawych zakamarkach historii była pani Magdalena Olejniczak z Muzeum Historycznego SKARB.

Przy dawnym schronie przeciwlotnicznym odbyła się krótka odprawa, podczas której przedstawiono młodzieży cele zajęć, trasę wycieczki oraz regulamin poruszania się po terenie ruin dawnej fabryki. Uczestnicy zostali wprowadzeni w tematykę II wojny światowej, rozwoju techniki wojennej oraz genezy powstania fabryki. I ruszyli w trasę, która prowadzi wśród obiektów zniszczonych podczas alianckich nalotów, jak i wysadzonych po zakończeniu wojny (np. 100-metrowy komin fabryczny). Duże zainteresowanie uczniów wzbudził imponujący rozmiarami dawny elewator węglowy o litych żelbetowych ścianach w rudo-czerwonym kolorze (w nim mielono węgiel potrzebny do produkcji paliwa). Obok znajduje się szkielet budynku, w którym przeprowadzano proces destylacji - ostatni etap produkcji benzyny syntetycznej.

Do uzyskania jednej tony paliwa potrzeba było 7 t węgla. Około dwie tony poddawano uwodorowieniu i dalszej obróbce. Pięć ton służyło do produkcji energii cieplnej. Proces produkcyjny polegał na kruszeniu węgla w młynach kulowych pod ciśnieniem 200-300 atmosfer i temperaturze 400-500 st. C. z dodatkiem rozpuszczalników i katalizatorów. Otrzymaną ciecz przepuszczano przez komory ciśnieniowe hydrokrakingu, reformingu, a następnie destylowano. Paliwo produkowano (ponad pół miliona ton rocznie) przede wszystkim na potrzeby wojska. Benzyna najwyższej jakości zasilała Luftwaffe, olej napędowy przeznaczony był m.in. U-Bootów.

Budowa Hydrierwerke Pölitz - Aktiengesellschaft  rozpoczęła się w 1937 roku. Była to jedna z 12 fabryk wzniesionych przez koncern IG Farben Industrie. Zajmowała ona powierzchnię 1500 ha, z czego 200 ha stanowiła zwarta zabudowa infrastruktury zakładowej – budowle naziemne, podziemne, kanały z instalacją, rurami, ogromne silosy, studnie oraz sieć dróg z linią kolejową i bocznicą.

Podczas zwiedzania uczniowie szczecińskiej SP 61 poznali historię dawnego kombinatu i dramatyczne losy robotników przymusowych i więźniów. Podczas 5 lat trwania wojny pracowało tam prawie 30 tysięcy osób. 13 tysięcy zmarło z wycieńczenia, ciężkiej pracy, chorób, braku opieki lekarskiej lub zostało zamordowanych. Mimo alianckich nalotów, trwających od 1940 roku, niszczona fabryka produkowała benzynę niemal do końca wojny.

Opowieść o ludziach, którzy w Hydrierwerke Pölitz stracili zdrowie i życie, była najważniejszym, wzruszającym momentem wizyty w ruinach dawnej fabryki. Uczniowie w ciszy i skupieniu opuszczali muzeum stworzone w poniemieckim schronie. To była naprawdę niezwykła lekcja historii. Spotkanie zakończył wspólny posiłek i ognisko.

Muzeum Historyczne „SKARB” i ścieżkę turystyczno-dydaktyczna na terenie byłej fabryki benzyny syntetycznej stworzyło Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Polickiej „SKARB”.

Galeria

[1] [2] [3] [4]